و از آن بدتر آن كه رسوب آن نيز سياه باشد از آن چه رسوب آن سياه نباشد . و رسوب سياه معلّق ، بهتر و اميدوار به شفا زياده از ته نشين است . و آن چه طافى باشد كه بر سر آن ايستد ، اميدوارتر از معلّق است ؛ زيرا كه رسوب سواد ضدّ رسوب جيد است و احوال و مستقرّ آن نيز ضدّ احوال و مستقرّ رسوب جيد است . و بدان كه هر گاه در امراض حادّه ، بر سر بول سياه رسوبى مانند ابر سرخ ظاهر گردد ، دليل آن است كه در دماغ ، ورمى حار به هم رسيده و به زودى هلاك خواهد گرديد . و چون بول ، سياه و رقيق گردد و بعد از آن اشقر و غليظ و از آن راحتى نيابد ، دليل آن است كه در كبد او سدّه و يا جراحتى به هم رسيده . و بول سياه در ذات الجنب و ضيق النفس ، علامت ردائت و سوى حال و هلاكت است . و چون در يرقان ، بول از سرخى « 1 » ميل نمايد و غليظ و تيره گردد ، دليل انفتاح سدّه است و آن كه عليل زود صحت خواهد يافت « روفس » گفته كه چون بول صحيح المزاج مدتى سياه گردد دليل آن است كه در گردهء او سنگ تولد خواهد يافت . و ببايد دانست كه گاه بول زنان در هنگام حيض و نفاس به سبب آميختن به خون طمث و نفاس سياه مىگردد و شبيه مىباشد به آبى كه در آن مداد حل نموده باشند و اين دليل ردائت نيست و محتاج به تدبيرى نه . جنس پنجم ابيض است : بدان كه ابيض بر دو قسم است ؛ يكى : ابيض غير حقيقى و آن بياضى است كه رقيق شفاف باشد كه نفوذ نمايد در آن نور بصر و حاجب ماوراى خود نباشد مانند آب و مردم اين را به مجاز ابيض مىنامند « 2 » چنان چه مىنامند شيشه و بلور صافى را ابيض و اين دلالت بر برودت و عدم نضج و تصرف ننمودن

--> ( 1 ) . ب : سبزى . ( 2 ) . الف : ( مىنامند ) حذف شده .